{"id":2556,"date":"2020-04-11T22:19:26","date_gmt":"2020-04-11T21:19:26","guid":{"rendered":"http:\/\/www.dornierdo24k.nl\/?page_id=2556"},"modified":"2026-02-27T22:57:03","modified_gmt":"2026-02-27T21:57:03","slug":"34-op-reis-met-de-special-party-2","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/www.dornierdo24k.nl\/?page_id=2556","title":{"rendered":"34. “Op reis met de Special Party” 2"},"content":{"rendered":"

In Japan en Mandsjoerije<\/strong><\/em><\/span><\/p>\n

\"Oryoku_Maru1\"<\/a>

Oryoku_Maru1<\/p><\/div>\n

De\u00a0Oryoku Maru 1<\/em><\/strong>\u00a0(7.362 ton, soms aangeduid als\u00a0Oryoki Maru<\/em><\/strong>,\u00a0\u00a0vrachtschip met passagiersaccommodatie) ver\u00adtrok op 23-10-1944 met 260 krijgs\u00adgevangenen uit Keelung (Formosa) naar Japan. Deze krijgsgevangenen vormden de zoge\u00adnaamde \u201cSpecial Party<\/strong>\u201d (hoge Amerikaanse, Engelse en Nederlandse ambtenaren en militairen); zij kwamen uit het\u00a0Kamp Shirakawa<\/strong>, in het noorden van Formosa.<\/p>\n

Verder waren er zieke Japanse soldaten en Japanse vrou\u00adwen en kinderen aan boord.<\/p>\n

Op 27-10-1944 kwam het schip aan in Moji. De krijgs\u00adgevangenen ging per trein naar Beppu (270 km ten zuiden van Moji op het eiland Kiushu). Zij werden hier onder\u00adgebracht in drie hotels.<\/p>\n

Begeleid door twee torpedojagers, zo melden de borderwassers ons, had de\u00a0 Oryoku Maru in de nacht van 23 oktober 1944 eindelijk zee gekozen. Het gevaar dat ze met ons in de haven van Keelung<\/strong> roemloos ten onder zou gaan, was geweken. Maar ook deze zeereis was niet zonder risico. Reddingsgordels werden ons niet\u00a0 verstrekt noch werd bekend gemaakt hoe wij de sloepen moesten bereiken. Het sluiten van alle deuren in de waterdichte schotten en van de patrijspoorten wees er wel op dat de Japanners ons rustig zouden verdrinken, indien het schip tot zinken werd gebracht.
\nTot tweemaal toe werd er op onze vijfdaagse reis onderzeebootalarm gegeven. op 27 oktober liet het schip, na een reis onder de Chinese kust en op de laatste dag naar het oosten, het anker vallen voor een een grote stad. Later bleek het Moji<\/strong> te zijn in het noorden van Kyushu<\/strong> aan de zuidwal van de Straat van Shimonoseki.\u00a0<\/strong> Eindelijk gingen de patrijspoorten en de waterdichte schotten weer open. Nadat het schip de volgende dag eindelijk aan de kade was gemeerd, mochten wij als dronken mannen de passagiersbrug afstrompelen, met de ogen knipperend tegen het licht waaraan wij, mollen, niet meer gewend waren. (En dan te bedenken dat dit mooie schip op 15 december met 1650 krijgsgevangenen aan boord op de rede van Manilla bij een Amerikaanse bombardement zo zwaar zou worden beschadigd, dat die mannen de Oryoku Maru<\/strong> moesten verlaten. In het water liggend werden zij zowel vanaf het schip als van de wal onder vuur genomen. Van deze groep kwamen slechts 450 overlevenden in Moji aan.)
\nKolonel Koppen vroeg aan een Duits sprekende Japanse arts waar wij waren. Die kreeg een aanval van woede. Vriendelijker was de Japanse burgerbevolking die wij echter niet vetrouwden. Wij zouden, zo zei hij, per trein verder reizen naar een lieflijk kamp om enige tijd daarna in een permanent kamp ondergebracht te worden. Of deze laatste trip per schip gedaan worden, kon hij ons niet vertellen. Wel dat het er erg koud zou zijn. Op de labels van onze barang stond: ‘Kwantungleger Manchukuo”<\/strong>. Het was duidelijk dat wij in Mandsjoerije terecht zouden komen.<\/p>\n

De trein reed in zuidoostelijke richting langs de kust, het eerste halfuur met gesloten en afgeschermde ramen. Nadat wij Moji<\/strong> achter ons hadden gelaten gelasten een Japanse kapitein en een dito arts de ramen te openen. Opmerkelijk was het verschil in sfeer en behandeling tussen het Taiwanese en het Japanse geleide. Wij werden door de Japanners gedurende de hele treinreis als mensen behandeld en behoorlijk toegesproken. In de trein hadden we trouwens voor drie man vier zitplaatsen. We vielen van de ene verbazing in de andere. Zo zouden we volgens de tolk in een hotel ondergebracht worden, er in bedden slapen en driemaal per dag een broodmaaltijd krijgen.
\nWas dit Bushido<\/strong>? Of was het omdat de Geallieerden aan het winnen waren? Tot nog toe hadden we geen enkele wanklank gehoord, uitgezonderd het gehoon van Japanse marva’s met hun vollemaansgezichten bij het marinecommando te Moji.<\/p>\n

Bushid\u014d was de veronderstelde erecode van de samoerai. Bushido zou een strikte code zijn die loyaliteit, trouw en eer tot de dood eiste. Wanneer een samoerai zijn eer niet kon handhaven, werd gedacht dat hij deze kon terugverdienen door ritueel zelfmoord te plegen<\/strong><\/p>\n

Het landschap was prachtig, rijstland bij uitstek. Overal op de stations zagen wij vrouwelijke werkkrachten. Bij een halte stond een muziekgezelschap opgesteld met een groot aantal kinderen, die liederen ten gehore brachten waar we geen snars van verstonden. Zo kwamen we om half drie te Beppu aan, ongeveer 270 km zuidoost van Moji, beroemd om zijn hete zwavelbronnen. In vredestijd een druk bezochte badplaats voor gegoeden. Nadat we waren uitgestapt marcheerden we onder kenpeitai-geleide naar een hotel, dat wij binnen een kwartier bereikten. Op bevel van de Japanse soldaten trokken we onze schoenen uit; eerst toen mochten we naar binnen.<\/p>\n

Op het station van Beppu hadden we kennis gemaakt met majoor Takata, die als onze mentor zou optreden. Hij deelde over zichzelf mede, dat hij aan de Columbia Universiteit was afgestudeerd. Hij had zeven jaar in de Verenide Staten gewoond en sprak zeer goed engels. De tolk vertelde ons dat de generaals ook in ons hotel ondergebracht geweest waren en dat wij over een week hen weer zouden volgen. Hijzelf betwijfelde het of Duitsland het einde van het jaar kon halen. Wij hielden ons van de Domme. Je moest op je qui-vive zijn.<\/p>\n

Beppu in Japan was Kamp Fukuoka 0A
\nDe stad Beppu lag aan de oostkust van het eiland Kyushu\u00a0<\/strong>( ongeveer op dezelfde breedtegraad als Nagasaki).
\nKampcommandant Takata
\n<\/strong>Omstandigheden
\n<\/span>wonen\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0in kamers van 5 Luxe-Hotels, geen meubilair
\nwater\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0schoon water uit natuurlijke hete bronnen
\nvoeding\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0redelijk
\nrecreatie\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 praten, bridge,\u00a0 schaken.<\/p>\n

Naamlijst 2e groep Bron P. Scholten<\/strong><\/p>\n

1.\u00a0 Baier J.N.E.\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0sld oppasser
\n2.\u00a0 Bakker, R.\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0gen-maj
\n3.\u00a0 Beek, j. van\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0sgt opp
\n4.\u00a0 Bijleveld,\u00a0 Dr. J.W.\u00a0 \u00a0 \u00a0kol-MGD
\n5.\u00a0 Bunk, A.\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 sld opp
\n6.\u00a0 Cikot, P.J.M.\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 kap tz
\n7.\u00a0 Cox, J.H.\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0kol
\n8.\u00a0 Cox, P.A.\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0gen-maj
\n9.\u00a0 Dam, K.\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0sld opp
\n10.\u00a0 Dijk, M. van\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0kol art
\n11.\u00a0 Exmann, W.L.\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 sgt opp
\n12.\u00a0 Fleischer, J. A.\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 kol-inf
\n13.\u00a0 Gielkens, J.\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0kpl opp
\n14.\u00a0 Goudswaard, A.\u00a0 \u00a0 \u00a0 kol apoth
\n15.\u00a0 Ilgen, G.A.\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0gen-maj
\n16.\u00a0 Jong, W.A. de\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 kapt tz
\n17.\u00a0 Kamps, H.J.A.\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 kol cav
\n18\u00a0 \u00a0Kengen, E.T.\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 kol ML
\n19.\u00a0 Korthout, E.H.L.\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0kpl opp
\n20.\u00a0 Kregten, J.G. van\u00a0 \u00a0 \u00a0kapt tz
\n21.\u00a0 Kroeze, J.A.\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0sld opp
\n22.\u00a0 Kuhn, F.A.\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 kapt tz
\n23.\u00a0 Kuilenburg, W. van\u00a0 \u00a0kol inf
\n24.\u00a0 Leeflang, L.J.B.\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 sld opp
\n25.\u00a0 Leeuwen, F. van\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0kol cav
\n26.\u00a0 leeuwenburgh, C.M. sld opp
\n27.\u00a0 Manen, S.E. van\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0kol MGD
\n28.\u00a0 Naersen, W.C, van\u00a0 \u00a0sgt opp verpl
\n29.\u00a0 Oelsnitz, A.K.E v\/d\u00a0 \u00a0sld opp
\n30.\u00a0 Pesman, J.J.\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 gen-maj
\n31.\u00a0 Poorten H.ter\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0lt-gen
\n32.\u00a0 Quant, C.H. de\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0kol-gen
\n33.\u00a0 Rees, J. van\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0gen-maj MGD
\n34.\u00a0 Rekum, L\u00a0 van\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 kol inf
\n35.\u00a0 Rhee, W. A. van\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0sold opp
\n36.\u00a0 Schilling,\u00a0 W.\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0gen maj
\n37.\u00a0 Scholten, P.\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0kol inf
\n38.\u00a0 schubert, J.\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0sht opp
\n39.\u00a0 Speekenbrink, J.C.\u00a0 \u00a0sld opp
\n40.\u00a0 Spier,\u00a0 M.\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 kol MGD
\n41.\u00a0 Spits, A.I.\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 gouv
\n42.\u00a0 Staveren, M.T. van\u00a0 \u00a0kol TD
\n43.\u00a0 Steen,\u00a0 P.H.T. v\/der\u00a0 kol art
\n44.\u00a0 Steins, A.P.\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 sgt opp
\n45.\u00a0 Struivenberg, A.\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0kol inf
\n46.\u00a0 Tjarda v Starkenborgh St, A.W.L.\u00a0 gouv gen
\n47.\u00a0 Tulfer,\u00a0 H.J.B.\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0kol adm
\n48.\u00a0 Uhl, J.H.\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0gen-maj
\n49.\u00a0 Veen, W.P. van\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 kol gen staf
\n50.\u00a0 Velden, R. van\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0sld opp
\n51.\u00a0 Vennik, H.A.E.\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0kol gen
\n52.\u00a0 Vromans, A.G.\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0kapt tz
\n53.\u00a0 Waal, C H.C.\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 kol intend
\n54.\u00a0 Wildeboer, J.R.\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 kpl opp<\/p>\n

Nog de zelfde avond mochten wij een stortbad met warm bronwater uit een wit betegelde mandibak nemen. Het was een verrukkelijke gewaarwording je weer schoon en verkwikt te voelen. In hotel\u00a0 ‘Stoot je hoofd niet’\u00a0 moesten we om de benjo’s te bereiken naar het souterrein langs stijle trappen voorzichtig afdalen om geen papieren ruiten te beschadigen en ons hoofd niet te stoten bij het passeren van voor ons veel te lage deuren.
\nIn feite mochten we, behalve voor bezoek aan benjo en badkamer, onze hotelkamer niet verlaten. Er was helemaal geen sprake van dat wij buiten het hotel mochten komen. Het had geen tuin om erin te wandelen. Elk hoekje was beplant met miniem kleine boompjes en met groente, Dus zaten we de hele dag op de vloer van onze kamers te praten, te bridgen en te schaken!\u00a0 De bekende straatgeluiden, kindergeschreeuw,\u00a0 tramgeklingel en branweeroefeningen deden ons soms vergeten gevangenen te zijn.
\nAandoelijk was de ’tedere’ zorg van een kenpetai- soldaat die de dekens van enkele woelwaters instopten op zijn nachtelijke ronde. Sommige zeiden, indachtig het\u00a0 Kiss me good night, sergeant major. ‘<\/em><\/strong> Als hij maar niet verder gaat!’<\/p>\n

Op 7 november had de medische inspectie plaats in de kleine tuin van het hotel, waar een Japanse dokter en enige assistenten ons onder de loep namen. Op zijn;:\u00a0 ‘How do you feel’\u00a0 kwam prompt het afgesproken antwoord: ‘Hungry, suffering from cold. physicalle and mentally weak’.\u00a0 ( Door dat papieren ruiten beschadigd werden was het in het hotel wat koud geworden)\u00a0 Dokter Spier was een van de werkelijk zieken onder ons. Hij zat onder de jeukbulten. Oorzaak moest de soep zijn, vonden sommigen. Ik meende dat wij van het schip een aantal hoofd-,kleren- en wandluizen hadden meegebracht. Spier mocht zijn egen recept schrijven, de medicijnen heeft hij nooit ontvangen. De tolk Yoshida had ons v\u00f3\u00f3r zijn vertrek nog gezegd dat wij per trein Beppu zouden verlaten, dan een zeereis van 8 \u00e0 10 uur zouden maken om vervolgens na een lange treinrit\u00a0 een kamp te bereiken, waar het zeer koud was, maar goede verwarming was. Daar zouden wij de generaals ontmoeten.\u00a0 Op 9 november moesten alle krijgsgevangenen op straat bij de hotels aantreden en daarna afmarcheren naar aan zee gelegen plein. Wij werden toegesproken door kapitein Horuichi<\/strong> van de kenpeitai, de commandant\u00a0 van ons transport, waarna het Japanse kader aan ons werd voorgesteld. Deze japanse kapitein Horuichi werd later voor oorlogsmisdaden ter dood veroordeeld te\u00a0 Manado Celebes 25 september 1948.<\/strong><\/p>\n

\"Horiuchi_Toyoaki\"<\/a>

Horiuchi_Toyoaki<\/p><\/div>\n

Naar nationaliteit werden we in drie groepen verdeeld, en elke groep weer in drie secties. We ontvingen een papiertje, waarop groeps- en sectienummer stonden, dat we zichtbaar moesten dragen.\u00a0 In uitstekend Engels deelde majoor Takata daarop mee, dat hij tot het Controle- en Administratiebureau voor krijgsgevangenen te Tokio behoord en door dat bureau was aan gewezen om tijdens onze reis\u00a0 ‘van achter het gordijn’\u00a0 toezicht op ons te houden. Hij beschreef ons de reis, die wij in hoofdzaak\u00a0 al kenden, waarna een half uur vrije wandeling op de zeeboulevard volgde.\u00a0 Van hieruit zagen we een zeer oud Japans pantserschip\u00a0 voor anker liggen. Het viel ons op, dat het ijzerwerk van een school en van de zeewering gesloopt was. De volgende morgen werden wij in twee echelons ingedeeld. Het eerste, bestaande uit Britten en Nederlanders, vertrok om 6,40 uur;\u00a0 ieder was voorzien van twee broodjes. Van 11.40 tot 13.50 uur vertoefden we op het station te Moji.\u00a0\u00a0Daarna\u00a0 bracht de trein ons, naar de kust volgend, naar Hakata, halverwege Moji en Nagasaki gelegen. Daar nam een tram ons over en bracht ons naar de haven, waar we om half vijf op de ferryboot Fukuju Maru inscheepten.<\/span><\/p>\n

\"Moji<\/a><\/p>\n

 <\/p>\n

Op 11 november zette het schip koers in westelijke richting. Wij konden van het benedendek af niets van de zee zien. Dadelijk na de afvaart kregen we zwemvesten, die eerst mochten worden afgelegd na aankomst. Voor de eerste maal tijdens ons veelvuldig scheepsvervoer werd ons thans op het dek aangewezen, waar wij in noodgeval moesten aantreden. Aan boord waren ongeveer 300 andere passagiers, meest vrouwen en kinderen; evacuees, naar men zei,\u00a0 voor Korea en Mandsjoerije.
\nPrecies om 11 uur herdachten wij, na Japanse toestemming, allen in houding staande. Wapenstilstandsdag. In de middag werden ons ontbijt en lunch in spanen doosjes uitgereikt. De nacht brachten wij in een hotel door. De morgen daarop pas vervolgenden we onze reis. Om 17.30 uur kwamen we te Fusan op Zuidoost-Korea<\/strong> aan. (ook Busan of Pusan)<\/p>\n

\"Zuid-Korea,kaart,map,South<\/a><\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

Op de kade aangetreden kregen we order naar het raadhuis af te marcheren om er het avondmaal te gebruiken. Die nacht zouden we per trein vertrekken,\u00a0 zei men ons nog.
\nTijdens de mars door de zwaar gebombardeerde stad trokken wij\u00a0 geen belangstelling, De straten waren vrijwel verlaten. Onze voetstappen deden de vorst bedekte straten kraken. De Town Hall had meer van een bioscoop of toneelzaal, maar eten was er goed: een doosje rijst en een doosje groente met vis. Alleen was het eten net als de zaal, steenkoud. gelukkig mochten wij zoveel warme theedrinken als we wilden. Tot 21 uur zaten we op rijen stoelen te wachten op orders. De Amerikanen<\/strong> waren blij met het bericht dat Roosevelt<\/strong> het bij de presidentsverkiezingen<\/strong> van Dewey<\/strong> had gewonnen.<\/p>\n

\"Thomas.<\/a>

Thomas. E. Dewey<\/p><\/div>\n

\"Franklin<\/a>

Franklin Delano Roosevelt<\/p><\/div>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

Om 21.30 uur beklommen we een speciale trein, die goed verwarmd was; bovendien werd ons nog een deken verstrekt. De derdeklaswagons boden meer gerief dan die op Taiwan, bredere banken en grotere ruimte voor de benen. De indeling der zitplaatsen was echter dezelfde, twee rijen van vier personen zaten elkaar aan te staren gedurende de reis van 2 1\/2 dag.
\nWat een verschil met het subtropische Formosa!\u00a0 Langs bergketens, door heuvelland, langs en door landerijen, dorpen en steden kronkelende de trein zich voort. Tegen de schemering naderen we Seoel, waar we ons enige tijd op het station ophouden. We lieten de appels die er werden verstrekt, goed smaken.<\/p>\n

Deed mij denken aan de Zuid-Koreaanse bijzondere vlag<\/strong> (van de auteur)
\n\"unnamed\"<\/a><\/p>\n

De vier trigrammen in de vlag zijn:<\/p>\n