{"id":8,"date":"2011-10-03T20:28:06","date_gmt":"2011-10-03T20:28:06","guid":{"rendered":"http:\/\/www.dornierdo24k.nl\/?page_id=8"},"modified":"2016-06-12T20:58:57","modified_gmt":"2016-06-12T19:58:57","slug":"introductie","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/www.dornierdo24k.nl\/?page_id=8","title":{"rendered":"01. De Dornier Do 24K"},"content":{"rendered":"

De Dornier Do 24K \u00a0 ( X boten )<\/strong><\/p>\n

Een Vliegboot met allure van voor de tweede wereld oorlog n.l\u00a0 1937. Lees in de geschiedenis van deze bijzondere vliegboot de capaciteiten die het bezat. De Marine Luchtvaartdienst vloog met deze opvolger van de Dornier Wal, eind 1940 bezat de Marine Luchtvaartdienst er 37 van die hoofdzakelijk in Indi\u00eb vlogen. Onder verdeeld in vliegtuiggroepen per drie stuks zwierven zij uit over de wateren om de vele indische eilanden te bewaken tegen de vijand. In Soerabaja op Morokrembangan en in Batavia op Tandjok Priok waren zij gestationeerd. Alle vliegboten van het type Dornier Do24K \u00a0werden geregistreerd met de letter X en een cijfer er achter van X-1\u00a0 tot \u00a0X-37.<\/p>\n

\"78\"<\/a>
\nDORNIER \u00a0DO-24K’s \u00a0IN \u00a0 NEDERLANDS-INDI\u00cb
\nDe K achter de beschrijving Dornier Do is de K van Koloni\u00ebn<\/strong><\/p>\n

E\u00e9n van de belangrijkste taken van de Marine Luchtvaartdienst in het uitgestrekte eilandenrijk van het voormalige Nederlands-Indi\u00eb \u00a0was het uitvoeren van maritieme verkenningen.<\/p>\n

Vanaf 1926 werd deze taak uitgevoerd met Dornier “Wal” vliegboten, een tweemotorig toestel met een duw- en trekschroef. \u00a0Medio 1938 maakte de MLD een begin met de vervanging van de nog aanwezige ‘Wal’ -vliegboten door 37 Do-24K’s ( X-1 t\/m X-37). Eind 1940 beschikte de Marine luchtvaartdienst in Indi\u00eb over 34 van deze moderne, zogenaamde X-boten, de X-2 en X-4 waren inmiddels afgeschreven en de X-37 werd gebruikt als VIP-toestel.<\/p>\n

Gedurende de mobilisatieperiode, de afkondiging van de mobilisatie vond plaats op 24 augustus 1939, werd een intensief patrouilleschema uitgevoerd. De belangrijkste opdracht hierbij was het opsporen en aanhouden van spionageschepen, alsmede het in de gaten houden van vijandelijke koopvaardij- en oorlogsschepen. Op het moment van het uitbreken der vijandelijkheden waren de X-boten verdeeld over acht z.g. Groepen Vliegtuigen t.w. GVT-1 t\/m GVT-8. Zes groepen waren ingedeeld voor het uitvoeren van maritieme verkenningen, twee groepen waren gestationeerd te Poelau sambo, terwijl GVT-6 de luchtverkenningen rond Soerabaja verzorgde. Verspreid over de Indische archipel bonden zij de strijd aan met een overmachtige vijand.<\/p>\n

De belangrijkste MLD-basis was Morokrembangan te Soerabaja. Hoofdsteunpunten waren: Tandjong Priok, Ambon, Tarakan, en Prabat met voorts nog kleine drie kleine marinekampen te Tondano, Balikpapan, en Pontianak. Daarnaast beschikte men nog over een groot aantal hulpsteunpunten en zes vliegtuigmoederschepen \u00a0de Hr.Ms. ‘Arend’, Hr. Ms. ‘Fazant’, Hr.Ms. ‘Merel’, Hr.Ms. ‘Poolster’, \u00a0Hr.Ms. ‘Reiger’ en Hr.Ms. ‘Valk’. Dit waren gemilitariseerde gouvernementsschepen.<\/p>\n

De eerste Japanse luchtaanval op Nederlands-Indisch gebied, tevens het eerste gevechtscontact \u00a0in de lucht tussen Do-24′ s en een Japans vliegtuig vond plaats op 16 december 1941, toen een Kawanishi-vliegboot een aanval uitvoerde op Hr.Ms. vliegtuigmoederschip ‘Arend’. De X-12 en X-25 van GVT-2 \u00a0te Sorong kregen opdracht de aanvaller te vernietigen. De Japanner wist echter te ontsnappen; dit tot grote teleurstelling van de D0-24 bemanningen. Een zware slag aan het Do-24 bestand werd toegebracht op 26 december 1941, toen zes Japanse jachtvliegtuigen het MLD-steunpunt Tondano op Celebes aanvielen. Vier met bommen en benzine volgeladen (drie van GVT-2 en \u00e9\u00e9n van GVT-5) werden in brand geschoten gingen verloren. Ook de verliezen aan mensenlevens waren hoog. Zes bemanningsleden vonden de dood en een twintigtal raakte gewond, waarvan zes ernstig. Het is niet mogelijk alle gevechtsacties van de Do-24’s te beschrijven. Het staat echter vast dat zonder enige uitzondering alle Do-24 \u00a0bemanningen vaak met de dood voor ogen, tot het uiterste zijn gegaan. Hun opdracht was de vijand \u00a0te beletten Nederlands-Indi\u00eb onder de voet te lopen. Het is niet gelukt, dat lag niet aan de dappere bemanningen van de X-boten. Zij hebben niet gefaald.<\/p>\n

Redders in nood.<\/strong><\/p>\n

Behalve in gevechtsacties hebben de Do-24 \u00a0bemanningen zich enige malen zeer verdienstelijk gemaakt met het redden van drenkelingen. afkomstig van tot zinken gebrachte Nederlandse en geallieerde schepen. \u00c9en van de omvangrijkste reddingsoperaties werd uitgevoerd door GVT-6 en GVT-8 met Do-24K’s en GVT-18 met Catalina’s. Op 17 februari 1941 waren het K.P.M-schip Sloet van der Beele en Hr.Ms. Torpedobootjager ‘Van Nes’ \u00a0aan gevallenen tot zinken gebracht. Nadat de X-28 van GVT-6 de drenkelingen als eerste had verkend, kwam een grootscheepse reddingsactie op gang. \u00a0Hoe triest zo’n reddingsvlucht was blijkt uit onderstaand citaat uit het operatieverslag van de Commandant van GVT-8 tevens bootcommandant van de X-18, de toenmalige Officier-vlieger der 2e klasse W.O.P.R. Aernout. \u00a0In totaal werden van de 550 opvarenden van beide schepen 358 man gered. Om 13.40 uur waren we alweer gestart en zochten verder. Om ongeveer iets voor 03.00 uur ontdeketen we een aantal vlotten en mensen, die in het water lagen. Na de landing inj een betrekkelijke kalme zee, \u00a0kwamen we zo dicht mogelijk bij de drenkelingen en ontdeketen, dat ze in reddingsvlotten zaten. In deze vlotten zat men op een soort netwerk, dat de bodem moest voorstellen, met andere woorden men zit wel tot over het middel in het water. Om de vlotten heen dreven allerlei mensen , die een zwemvest aanhadden. vele hiervan hingen met het hoofd \u00a0voorover in het water. Eerst namen we de inzittende van de reddingsvlotten aan boord en ondertussen waren 2 bemanningsleden met de rubberboot buiten boord gegaan. Zij keken alle in zwemvest ronddrijvende drenkelingen na. Ook zij die met hoofd voorover in het water hingen. Gelukkig waren daar ook enkelen bij, die leefden ( vaak maar net ). Na alles gecontroleerd te hebben, bleken we 52 man aan boord te hebben. De doden moesten we helaas achterlaten. Wat ik mij herinner dreven er aan reeds overleden drenkelingen 22 man rond . Het was een afschuwelijk gezicht en aan boord bij mijn bemanning was de stemming dan ook beneden peil. We hadden het er allemaal heel erg moeilijk mee. Net nadat we bij de drenkelingen geland waren, sprong \u00e9\u00e9n der inzittenden van een vlot te water en zwom naar ons toe. Toen hij onze vliegboot bereikte was hij helemaal op. We haalden hem net op tijd binnenboord. Het was Luitenant ter zee 1e klasse Fock van de ‘Van Nes’. Hij is helaas op 6 maart van uitputting in Bandoeng overleden. Onder de drenkelingen waren wederom een aantal gewonden.<\/p>\n

\"Een<\/a>

Een tekening van de situatie in zee bij de redding van de drenkelingen op 17 februari 1941, \u00a0zie op de \u00a0achtergrond de Dornier Do 24k \u00a0X-18<\/p><\/div>\n

Zie hier onder ook de originele bemanningslijst van de vliegboot Dornier Do 24k de X-18<\/p>\n

\"Afbeelding<\/a>Een \u00a0rampzalige dag.<\/strong><\/p>\n

De zwartste bladzijde in de geschiedenis van de Marineluchtvaartdienst \u00a0is ongetwijfeld 3 maart 1942. Op die dag lagen in de baai van Broome \u00a0( Australi\u00eb ) \u00a015 vliegboten waaronder vijf Dorniers van GVT-6 en 7 vier Catalina,s van GVT-17. \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 Twee Dorniers met in totaal 140 personen aan boord waren net neergestreken toen acht Japanse jachtvliegtuigen onverwachts aanvielen. Achtenveertig personen, waaronder vrouwen en kinderen, werden gedood en twee\u00ebndertig gewond. Voor hen die dachten veilig in Australi\u00eb te zijn, was dit moeilijk te verwerken.<\/p>\n

Verkennen en Bewaken<\/strong><\/p>\n

GVT 8<\/strong><\/p>\n

Deze groep stond tot december 1941 onder bevel van de officier-vlieger\u00a0 der 1e<\/sup> klasse\u00a0 W.van Prooyen, waarna vanaf die datum tot 1 maart 1942 tot groepscommandant de officier-vlieger\u00a0 der 2e<\/sup> klasse W.O.P.R.\u00a0 Aernout werd benoemd. \u00a0De groep omvatte bij het uitbreken van de Pacific-oorlog navolgde Dorniers:<\/p>\n

X-16\u00a0\u00a0 -bootcommandant: officier-vlieger der 2e<\/sup> klasse R.L van Es. \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 X-17\u00a0\u00a0 -bootcommandant: luitenant ter zee de 3e<\/sup> klasse KMR\u00a0 G. van den End \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 X-18 -bootcommandant: tevens groepscommandant : officier-vlieger der 2e<\/sup>\u00a0 klasse\u00a0\u00a0\u00a0 W.O.P.R.\u00a0 Aernout.<\/p>\n

Dislocaties<\/strong><\/p>\n

Reeds voor de oorlog tegen Japan was GVT 8\u00a0 op Poelau Sambo in de Riouw Archipel gestationeerd en had als opdracht, om in nauwe samenwerking met het Britse opperbevel te Singapore en de Dorniersgroep\u00a0 GVT 2\u00a0 ( Natoena eilanden )\u00a0 verkenningen in de Zuid Chinese Zee te verrichten. Steunpunten waren o.m\u00a0 Sabo, Natoena en Sambas. Vanaf 24 juli 1941 werd VGT 2 onder tactisch bevel van GVT 8 gesteld.\u00a0 In verband met de grote Japanse scheepsconcentraties in de Camranhbai werd op 2 december 1941 in opdracht van de Britse commander in Chief het verkenningsgebied meer noordelijker langs de lijn Kuantan\u00a0 ( Oost-Malakka ) \u2013 Natoena eilanden- Kuching ( Serawak ). Op dat moment was GVT 2 op Sambas reeds door GVT 1 vervangen.<\/p>\n

Op 10 december 1941 werd de groep te Polau Sambo afgelost door GVT 3 en na de 12de <\/sup>december\u00a0 te Tg.Priok te hebben verbleven, vloog de groep de volgende dag naar Morokrembangan voor het 400-uurlijkse onderhoud. Op 23 december kwam de groep uit onderhoud en volgde stationerings te Tandjong Priok.<\/p>\n

De X-17 was van 25 januari tot en met 9 februari op het Tobameer gebaseerd en vanaf laatste datum afgelost door de X-16.\u00a0 Op 23 februari werd de X-16 te Tg.Priok in 200-uurs onderhoud genomen. De twee overige Dorniers maakte in dezelfde periode verscheidene verkenningsvluchten, konvooivluchten en reddingsoperaties, doch werden op 24 februari 1942 nabij Noordwachter neer geschoten. Op 1 maart 1942 ging de X-16 bij vernielingswerkzaamheden te Priok verloren, hetgeen tevens het einde van deze groep betekende.<\/p>\n

Krijgsverrichtingen<\/strong><\/p>\n

Vanaf 2 december 1941 maakten de Dorniers van VGT 8 verkenningsvluchten boven de Zuid Chinese Zee. Reeds op 6 december verkende de X-18 op 4 minuten 30 sec\u00a0 Noorderbreedte,\u00a0 105 minuten Oosterlengte\u00a0 een Japans troepentransportschip, dat een zuidelijke koers volgende , maar na ontdekt te zijn onmiddellijk 180 graden van koers veranderde. Een R.A.A.F \u2013Hudson rapporteerde ongeveer ter zelfde tijd de positie van een grote Japanse invasievloot, bestaande uit twee konvooien. Na verkenning van en derde konvooi door een andere Hudson wist het opperbevel in Singapore voldoende: de Japanners waren in aantocht.<\/p>\n

Op 7 december 1941 ontdekte de X-18 opnieuw het eenzame troepentransportschip. In de nacht van 7 op 8 december landden de eerste troepen bij Kota Baroe en werd Singapore voor het eerste door de Japanse luchtmacht gebombardeerd.<\/p>\n

Aangezien de Dorniers van GVT 8 aan hun 400-uurlijkse onderhoudsperiode toe waren, werd de groep op 10 december te Pelau Sambo door\u00a0 GVT 3 afgelost. Op 12 december werd de groep \u00e9\u00e9n dag te Tandjong Priok aangehouden, om de volgende dag Morokrembangan te bereiken. Gedurende de onderhoudsperiode vlogen de bemanningen van GVT 8 op Catalina vliegboten van de vliegopleiding.<\/p>\n

Toen de vliegbotenweer operationeel beschikbaar waren, vloog de groep op 23 december met aanvankelijk Morokrembangan als basis naar Tandjong Priok voor het uitvoeren van verkenningsvluchten boven Straat Soenda en Straat Karimata. Op verzoek van de Britse opperbevelhebber te Singapore werd de bescherming aan geallieerde troepenkonvooien\u00a0 verleend, waaraan begin januari \u201942 in samenwerking met GVT 16 werd voldaan. De Dorniers waren gedurende deze konvooivluchten vaak 12 uren in de lucht, doch het resultaat was, dat de eerste versterkingen op 13 januari zonder eni verlies de vlootbasis Singapore bereikten.<\/p>\n

In verband met de aanwezigheid van Japanse onderzeeboten in de Indische Oceaan werd GVT 8 begin januari 1942 voor enige dagen te Tjilatjap gedetacheerd, terwijl de X-17 op 6 januari voor verkenningen op Blinjoe \u00a0( Banka )\u00a0 werd gestationeerd. Hetzelfde vliegtuig werd op 25 januari tot 9 februari naar het Tobameer gedirigeerd voor verkenningen langs de Oostkust van Sumatra. Op 31 januari vloog de vliegboot naar Nias en werden van 1 t\/m 3 februari in totaal 93 overlevenden van het door Japanners beschoten K.P.M.-schip \u201cVan Overstraaten\u201d gered. Hierbij liepen de vliegers grote risico\u2019s, aangezien met het belaste toestel op een zware oceaan deining moest worden gestart en geland. Op 9 februari werd de X-17 afgelost door de X-16, welke op zijn beurt de taak weer aan de X-18 overdroeg.<\/p>\n

Gedurende de periode van 19 tot 22 januari \u201942 verleenden de beide andere boten, tezamen\u00a0 met de te Tg. Priok gestationeerde vliegtuigen van GVT 19 en GVT 18 bescherming tegen onderzeeboten aan het\u00a0 derde z.g. \u201cAquitania\u201d-konvooi dat versterkingen naar Singapore bracht. Verder\u00a0 verrichten beide vliegboten nog verkenningsopdrachten en zocht de X-17 op 15.01.1942 boven Straat Banka naar een verongelukt jachtvliegtuig van de M.L.\u00a0 Verder werden voorraden naar Brits-Indisch troepen in Centraal Borneo gevlogen.<\/p>\n

Op 20 februari \u201942 deed de X-18 verdienstelijk werk door 55 overlevenden van de gezonken torpedeerbootjager Hr.Ms. \u201cVan Nes\u201d in veiligheid te brengen. Op 24 februari bombardeerden de X-17 en X-18\u00a0 vijf Japanse vaartuigen nabij Muntok op Banka, maar de groep leed dezelfde dag een gevoelig verlies. Beide vliegboten werden N.L. op de terugweg nabij het eiland Noordwachter\u00a0 door Japanse Jachtvliegtuigen in brand geschoten:\u00a0 slechts de bemanning van de\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 X-18 wist zich te reden door naar een eilandje te zwemmen, vanwaar zij later aan boord van de mijnenveger Hr.Ms. \u201cDjombang\u201dwerden opgepikt en naar\u00a0 Tg.Priok werden gebracht. Van de bemanning van de X-17 werd niets meer gevonden, hoewel het wrak van deze vliegboot door de van een patrouillevlucht terugkerende Catalina Y-64 nog gefotografeerd werd.<\/p>\n

\"Neergeschoten<\/a>

Neergeschoten door Japanse jagers 25 februari 1942 bij Noordwachter in de Javazee<\/p><\/div>\n

\"Catalina-Y-64-mecano's-vlrn.-S.G.-Duyts<\/a>

Catalina-Y-64-mecano’s-vlrn.- S.G.-Duyts \u00a0W.H.-Heyneker-10-12-1942-Trincomalee-Ceylon.<\/p><\/div>\n

De X-16 ging op 1 maart 1942 bij de vernielingswerkzaamheden te Tandjong Priok verloren, toen het dak van de hangar op het toestel viel. Hiermee hield GVT 8 op te bestaan.<\/p>\n

Zij werden de X-boten genoemd e.e.a in de literatuur terug te vinden.<\/p>\n

Mijn verhaal gaat over zo\u2019n vliegboot uit de vliegtuig groep 8 van de Marine Luchtvaartdienst in Nederlandsch-Indi\u00eb\u00a0 waarbij zes bemanningsleden op 25 februari 1942 gedood werden door japanse jagers<\/em><\/p>\n

Bijbehorend deze film van de marine Luchtvaartdienst op Morokrembangan Soerabaja van voor 1940.<\/p>\n

Klik op onderstaande nummer<\/p>\n

P9290316<\/a><\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

De Dornier Do 24K \u00a0 ( X boten ) Een Vliegboot met allure van voor de tweede wereld oorlog n.l\u00a0 1937. Lees in de geschiedenis van deze bijzondere vliegboot de capaciteiten die het bezat. De Marine Luchtvaartdienst vloog met deze … Lees verder →<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","template":"sidebar-page.php","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-8","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.dornierdo24k.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/8","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.dornierdo24k.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.dornierdo24k.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.dornierdo24k.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.dornierdo24k.nl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=8"}],"version-history":[{"count":38,"href":"https:\/\/www.dornierdo24k.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/8\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1405,"href":"https:\/\/www.dornierdo24k.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/8\/revisions\/1405"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.dornierdo24k.nl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=8"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}